"نەزانەتییا مەرڤان بێداوییە"

شەڤەکێ سینووھە ل بەر چەمێ نیلێ د رەوشا سەرخوەشییێ دا دکەڤە خەوێ. سینووھە سپێدەیا رۆژا دن کۆلەیەکی مسرێ کو پۆز و گوھێن وی وەک نیشانەیا کۆلەتییێ ھاتبوون بڕین، ل سەر سەرێ خوە دبینە. د دەستپێکێ دا دترسە، لێ دەما تێگھژە کو ئەو بێازارە، پێ را گۆتووبێژ دکە.
کۆلە ژ زەخت و زۆرێن کو ژ ئالی تەبەخەیا دەولەمەندان لێ بوونە دبێژە، ژ فەۆدالیزما زەھف دژوارا وان رۆژێن مسرێ دبێژە...
کۆلە ژ سینووھەیی داخوازە کو وی ببە سەر گۆرا دەولەمەندەکی زالم و بناڤوودەنگێ مسرێ. کۆلەیی ژ بەر سەوادداربوونا سینووھەیی ژێ خوەست کو وان ھەڤۆکێن سەر گۆرێ ژێ را بخوینە.
سینووھە ژ کۆلەیی دپرسە کو چما دخوازی قەدەرا وی کەسی بزانی؟ و کۆلە دبێژە: گەلەک سالێن بەرێ ئەز مەرڤەکی بەختەوار و ئازاد بووم، ھەڤژینەکە بەدەو و کەچکەکە جوانێن من ھەبوون، زەڤییەکە منا ببەرەکەت و بچووک ل کێلەکا زەڤییێن بەرفرەھێن دەولەمەندەکی بوو. رۆژەکێ وی ب رشوەتێ ژ فەرمانبەرێن فێرۆنی خوەست زەڤییێن من ب ناڤێ وی قەید بکن و ل ھەمبەری چاڤێن من دەستدرێژییا ھەڤژین و کەچا من کر و پشتی کو پۆز و گوھێن من بڕین، ژ بۆ کارێن زۆر ئەز شاندمە مەدەنێ، ب سالان ژ کەچ و ھەڤژینا من سوود وەرگرت و ئەو وەکی خزمەتکار فرۆتن و نھا ژی ژ سەرپێھاتییا وان ت ئاگاھییێن من تونەنە، نھا کو ئەز ژ مەدەنێ رزگار بوومە، من بھیستییە کو ئەو مرییە و ژ بەر ڤێ ھاتمە ببینم خوەدایان ل سەر گۆرا وی چ نڤیسینە...
سینووھە و کۆلە دچنە گۆرستانێ و کەڤرنڤیسا وی مێرکی وسا دخوینە: 
"ئەو مەرڤەکی بروومەت و دروستکار بوو کو ھەرتم د ژییانا خوە دا دەستێ فەقێر و بێچارەیان دگرت و نامووسا خەلکێ ل گەل وی ئاساییش ھەبوون و وی زەڤییێن خوە دباخشاندنە فەقێران و گاڤا کو کەسەکی تشتەک وندا دکر، وی ئەو چارەسەر دکر و ئەو نھا ل جەم خوەدایێ مەزنێ مسرێ -ئاموون-ە و گھشتییە خوەشبەختییا ئەبەدییێ... "
ھنگا کۆلەیی دەست ب گیرینێ کر و گۆت: "گەلۆ ئەو ئەوقاس مەرڤەکی بروومەت و دروستکار بوو و من نەدزانی؟ سلاڤا خوەدایان لێ بە...خوەدایێ مەزن! ئاموونۆ! تو من بۆ ھزرێن منێن قرێژ ل سەر ڤی مێریکی بباخشینە..."
سینووھە چاڤ لێ بەل بوون و ھەیری و ژ کۆلەیی پرسی کو چما تەڤی کو ئەوقاس زلم و زۆر ل سەر تە ھەبوونە دیسا ژی وسا دفکری کو ئەو مەرڤەکی قەنج و دروستکارە؟
و کۆلەیی د بەرسڤێ دا ئەو ھەڤۆکا دیرۆکییێ گۆتییە: "گاڤا کو خوەدایان ل سەر گۆرا وی وسا نڤیسینە، ئەزیێ بچووک چاوا دکارم دژی وێ ببێژم؟"
سینووھە پاشێ د تێبینییێن خوە دا دەما کو ل سەر وێ سەرپێھاتییێ ئیشارەت دکە دنڤیسە: "ئەو بوو کو تێگھشتم نازانەتییا مەرڤان بێداوییە"

وەرگێر: #مھەمەد_تەقەڤی
پەیڤێن دژوار(واژەهای دشوار):
نەزانەتی: حماقت
مەرڤ: انسان
بێداوی: بی پایان
چەم: رودخانه
رەوش: وضعیت، حالت
سەرخوەشی: مست
سپێدە: سپیده، صبح زود
کۆلە: بنده
دەستپێک: شروع
تێگھشتن: فهمیدن
بێازار: بی آزار
گۆتووبێژ: گفتگو
زەخت و زۆر: ظلم و جور
تەبەخە: طبقه
دەولەمەند: ثروتمند
فەۆدالیزم: فئودالیسم
زەھف: خیلی
گۆر: گور، قبر
بناڤوودەنگ: معروف
ژ بەر: به خاطر
سەوادداربوون: باسوادی
ھەڤۆک: جمله
قەدەر: سرنوشت
گەلەک: خیلی
بەختەوار: خوشبخت
ھەڤژین:همسر
بەدەو: زیبا
جوان: جوان
زەڤی: زمین
بەرفرەھ: گسترده
رشوەت: رشوه
فەرمانبەر: مامور
قەید کرن: ثبت کردن
دەستدرێژی کرن: تجاوز کردن
مەدەن: معدن
سوود وەرگرتن: بهره بردن
خزمەتکار: خدمتکار
سەرپێھاتی: سرگذشت
ئاگاھی: اطلاع و آگاهی
رزگار: آزاد
گۆرستان: گورستان
کەڤرنڤیس: سنگ نوشته
وسا: اینگونه
بروومەت: شریف
دروستکار: درستکار
ھەرتم: همیشه
ژییان: زندگی
ئاساییش: آسایش، امنیت
چارەسەر کرن: حل کردن
ھزر: فکر
قرێژ: کثیف
چاڤ لێ بەل بوون: تعجب کردن
ھەیرین: حیران ماندن
تەڤی کو: با اینکه
قەنج: خوب
دیرۆکی: تاریخی
بچووک: کوچک
پاشێ: بعدها
تێبینی: یادداشت
ئیشارەت کرن: اشاره کردن

 

"Nezanetîya merivan bêdawî ye"

Şevekê Sînûhe li ber çemê Nîlê di rewşa serxweşîyê da dikeve xewê. Sînûhe spêdeya roja din koleyekî Misrê ku poz û guhên wî wek nîşaneya koletîyê hatibûn birrîn, li ser serê xwe dibîne. Di destpêkê da ditirse, lê dema têgihije ku ew bêazar e, pê ra gotûbêj dike.
Kole ji zext û zorên ku ji alî tebexeya dewlemendan lê bûne dibêje, ji feodalîzma zehf dijwar a wan rojên Misrê dibêje...
Kole ji Sînûheyî daxwaze ku wî bibe ser gora dewlemendekî zalim û binavûdeng ê Misrê. Koleyî ji ber sewaddarbûna Sînûheyî jê xwest ku wan hevokên ser gorê jê ra bixwîne.
Sînûhe ji koleyî dipirse ku çima dixwazî qedera wî kesî bizanî? û kole dibêje: Gelek salên berê ez merivekî bextewar û azad bûm, hevjîneke bedew û keçikeke ciwan ên min hebûn, zevîyeke min a bibereket û biçûk li kêleka zevîyên berfireh ên dewlemendekî bû. Rojekê wî bi rişwetê ji fermanberên Fêronî xwest zevîyên min bi navê wî qeyd bikin û li hemberî çavên min destdirêjîya hevjîn û keça min kir û piştî ku poz û guhên min birrîn, ji bo karên zor ez şandime medenê, bi salan ji keç û hevjîna min sûd wergirt û ew wekî xizmetkar firotin û niha jî ji serpêhatîya wan ti agahîyên min tunene, niha ku ez ji medenê rizgar bûme, min bihîstîye ku ew mirîye û ji ber vê hatime bibînim Xwedayan li ser gora wî çi nivîsîne...
Sînûhe û kole diçine goristanê û kevirnivîsa wî mêrikî wisa dixwîne: 
"Ew merivekî birûmet û dirustkar bû ku hertim di jîyana xwe da destê feqêr û bêçareyan digirt û namûsa xelkê li gel wî asayîş hebûn û wî zevîyên xwe dibaxşandine feqêran û gava ku kesekî tiştek winda dikir, wî ew çareser dikir û ew niha li cem Xwedayê mezin ê Misrê -Amûn- e û gihiştîye xweşbextîya ebedîyê... "
Hinga koleyî dest bi gîrînê kir û got: "Gelo ew ewqas merivekî birûmet û dirustkar bû û min nedizanî? silava Xwedayan lê be...Xwedayê mezin! Amûno! tu min bo hizrên min ên qirêj li ser vî mêrîkî bibaxşîne..."
Sînûhe çav lê bel bûn û heyirî û ji koleyî pirsî ku çima tevî ku ewqas zilm û zor li ser te hebûne dîsa jî wisa difikirî ku ew merivekî qenc û dirustkar e?
Û koleyî di bersivê da ew hevoka dîrokîyê gotîye: "Gava ku Xwedayan li ser gora wî wisa nivîsîne, ez yê biçûk çawa dikarim dijî wê bibêjim?"
Sînûhe paşê di têbînîyên xwe da dema ku li ser wê serpêhatîyê îşaret dike dinivîse: "Ew bû ku têgihiştim nazanetîya merivan bêdawî ye"

Wergêr: #Mihemed_Teqevî

Peyvên dijwar(واژەهای دشوار):
Nezanetî: حماقت
Meriv: انسان
Bêdawî: بی پایان
çem: رودخانه
Rewş: وضعیت، حالت
Serxweşî: مست
Spêde: سپیده، صبح زود
Kole: بنده
Destpêk: شروع
Têgihiştin: فهمیدن
Bêazar: بی آزار
Gotûbêj: گفتگو
Zext û zor: ظلم و جور
Tebexe: طبقه
Dewlemend: ثروتمند
Feodalîzm: فئودالیسم
Zehf: خیلی
Gor: گور، قبر
Binavûdeng: معروف
Ji ber: به خاطر
Sewaddarbûn: باسوادی
Hevok: جمله
Qeder: سرنوشت
Gelek: خیلی
Bextewar: خوشبخت
Hevjîn:همسر
Bedew: زیبا
Ciwan: جوان
Zevî: زمین
Berfireh: گسترده
Rişwet: رشوه
Fermanber: مامور
Qeyd kirin: ثبت کردن
Destdirêjî kirin: تجاوز کردن
Meden: معدن
Sûd wergirtin: بهره بردن
Xizmetkar: خدمتکار
Serpêhatî: سرگذشت
Agahî: اطلاع و آگاهی
Rizgar: آزاد
Goristan: گورستان
Kevirnivîs: سنگ نوشته
Wisa: اینگونه
Birûmet: شریف
Dirustkar: درستکار
Hertim: همیشه
Jîyan: زندگی
Asayîş: آسایش، امنیت
çareser kirin: حل کردن
Hizr: فکر
Qirêj: کثیف
çav lê bel bûn: تعجب کردن
Heyirîn: حیران ماندن
Tevî ku: با اینکه
Qenc: خوب
Dîrokî: تاریخی
Biçûk: کوچک
Paşê: بعدها
Têbînî: یادداشت
îşaret kirin: اشاره کردن

حماقت نوع بشر انتها ندارد

وقتی "سینوهه" شبی را به مستی کنار نیل به خواب می رود و صبح روز بعد  یکی از برده های مصر که گوش ها و بینی اش  به نشانه ی بردگی بریده بودند را بالای سر خودش می بیند , در ابتدا می ترسد , اما وقتی به بی آزار بودن آن برده پی می برد , با او هم کلام می شود.

برده , از ستم هایی که طبقه اشراف مصر بر او روا داشته بودند می گوید , از فئودالیسم بسیار شدید حاکم بر آن روزهای مصر .

برده , از سینوهه خواهش می کند او را سر قبر یکی از اشراف ظالم و  معروف مصر ببرد و چون سینوهه با سواد بود , جملاتی که خدایان روی قبر آن شخص ظالم رانوشته اند برای او بخواند.

سینوهه از برده سئوال می کند که چرا می خواهد سرنوشت قبر این شخص را بداند؟ و برده می گوید : سال ها قبل من انسان خوشبخت و آزادی بودم, همسر زیبا و دختر جوانی داشتم , مزرعه پر برکت اما کوچک من در کنار زمین های بیکران یکی از اشراف بود . روزی او با پرداخت رشوه به ماموران فرعون , زمین های مرا به نام خودش ثبت کرد و مقابل چشمانم به همسر و دخترم تجاوز کرد و بعد از اینکه گوش ها و بینی مرا برید و مر برای کار اجباری به معدن فرستاد , سالهای سال از دختر و همسرم بهره برداری کرد و آنها را به عنوان خدمتکار فروخت و الان از سرنوشت آنها اطلاعی ندارم , اکنون از از معدن رها شده ام , شنیده ام آن شخص مرده است و برای همین آمده ام ببینم خدایان روی قبر او چه نوشته اند ...

سینوهه با برده به شهر مردگان (قبرستان) می رود و قبرنوشته ی آن مرد را اینگونه می خواند:

((او انسان شریف و درستکاری بود که همواره در زندگی اش به مستمندان کمک می کرد و ناموس مردم در کنار او آرامش داشت و او زمین های خود را به فقرا می بخشید و هر گاه کسی مالی را مفقود می نمود , او از مال خودش ضرر آن شخص را جبران می کرد و او اکنون نزد خدای بزگ مصر (آمون) است و به سعادت ابدی رسیده است...))

در این هنگام , برده شروع به گریه می کند و می گوید (( آیا او انقدر انسان درستکار و شریفی بود و من نمی دانستم؟ درود خدایان بر او باد .... ای خدای بزرگ ای آمون مرا به خاطر افکار پلیدی که در مورد این مرد داشتم ببخش...))

سینوهه با تعجب از برده می پرسد که چرا علیرغم این همه ظلم و ستمی که بر تو روا شده , باز هم فکر می کنی او انسان خوب و درستکاری بوده است؟

و برده این جمله ی تاریخی را می گوید که : (( وقتی خدایان بر قبر او اینگونه نوشته اند , من حقیر چگونه می توانم خلاف این را بگویم ؟))

 
و سینوهه بعد ها در یادداشت هایش وقتی به این داستان اشاره می کند , می نویسد : (( آنجا بود که پی بردم حماقت نوع بشر انتها ندارد!))